Feliks Nowowiejski

Urodzony 7 lutego 1877 roku w Wartemborku (obecnie Barczewo), zmarł 18 stycznia 1946 roku w Poznaniu.

Kompozytor, dyrygent, organistawirtuoz, pedagog, animator życia muzycznego.

Pierwsze nauki pobierał w szkole muzycznej w Świętej Lipce (1887-1893). W 1893 roku podjął pracę jako dyrygent w pruskiej orkiestrze pułku grenadierów w Olsztynie. W 1898 roku rozpoczął studia w Konserwatorium Juliusza Sterna w Berlinie, a od 1900 roku kontynuował naukę w Szkole Muzyki Kościelnej w Ratyzbonie, w Akademickiej Szkole Mistrzów Maxa Brucha w Berlinie oraz na Uniwersytecie Berlińskim. Jednocześnie w latach 1898-1900 pracował jako organista w kościele św. Jakuba w Olsztynie, prowadził działalność pedagogiczną w Krakowie i Berlinie. W 1919 roku osiedlił się w Poznaniu.

Znaczenie artystyczne zyskał jako organista-wirtuoz, koncertujący w kraju i za granicą oraz jako kompozytor – twórca dzieł oratoryjnych i muzyki do Roty Marii Konopnickiej. Tę najbardziej popularną w XX wieku, wśród Polaków zamieszkujących w kraju i za granicą, polską pieśń patriotyczną wykonano po raz pierwszy 15 lipca 1910 roku w Krakowie podczas obchodów 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem. W bogatym dorobku kompozytorskim Feliksa Nowowiejskiego znajdują się m.in. opery (Emigranci, Legenda Bałtyku), oratoria (Powrót syna marnotrawnego, Quo vadis, Znalezienie Świętego Krzyża ze słynnym Parce Domine), Missa pro pace, cztery symfonie (I Symfonia h-moll op. 12 „Siedem barw Iris”, II Symfonia op. 52 „Praca i rytm”, III Symfonia op. 53 „Symfonia Białowieska”, IV Symfonia op. 58 „Symfonia pokoju” na 3 głosy solowe, recytatora, chór mieszany i orkiestrę), poematy symfoniczne (Beatrycze op. 17 nr 1, Nina i Pergolesi op. 17 nr 2, Śmierć Ellenai op. 17 nr 3), uwertura Swaty polskie, Koncert wiolonczelowy op. 55, Koncert fortepianowy op. 60, utwory organowe (w tym: dziewięć symfonii organowych op. 45 i cztery koncerty organowe op. 56), utwory fortepianowe oraz liczne utwory wokalne i chóralne (ok. 600 pieśni).

W 1935 roku w podziękowaniu za tworzenie licznych i wartościowych artystycznie dzieł religijnych Nowowiejski otrzymał z rąk Piusa XI tytuł szambelana papieskiego. W okresie międzywojennym ten osiadły w Poznaniu artysta kilkakrotnie odwiedził Bydgoszcz w charakterze dyrygenta i kompozytora: 3 kwietnia 1921 roku dyrygował bydgoskim chórem „Halka”, 18 listopada 1923 roku poprowadził koncert z okazji 5. rocznicy odzyskania niepodległości, a 31 lipca 1927 roku — podczas uroczystości odsłonięcia pierwszego w Polsce pomnika Henryka Sienkiewicza, w obecności prezydenta RP Ignacego Mościckiego — Nowowiejski kierował koncertem wykonywanym przez Orkiestrę Reprezentacyjną 68. Pułku Piechoty WP i połączone chóry z Bydgoszczy i Poznania.